ترموستات روان آدمها تخلیه فشارهای درونی است!

آنچه همسران باید در باره آداب مذاکره و گفت و گو بدانند

 

 

معمولاً افرادی از يكديگر مي رنجند كه از هم توقع داشته باشند و كساني از هم توقع دارند كه يكديگر را دوست دارند، بنابراين زن و شوهري كه پايه ازدواج آنها بر اساس مهر و محبت بنا شده، حق دارند بيش از ديگران از هم توقع داشته باشند و در نتيجه بيش از ديگران از هم برنجند، بديهي است كه رنجش امري طبيعي است، اما زن و شوهرها بايد مراقب باشند رنجش خود را از همسرشان پوشيده نگه ندارند، زيرا رنجش هاي كوچك و جزئي تدريجاً در روح و روانشان انباشته می شوده، به طوري كه جرقه اي مي تواند آتش خشم بي پايان آنها را شعله ور سازد. متأسفانه سرانجام چنين وضعيتي به هيچ وجه خوشايند نيست؛ زن و شوهر داد و فرياد راه مي اندازند، بد و بيراه مي گويند، ناله و شيون و نفرين سر مي دهند و خلاصه همه چيز را درهم مي شكنند. هر سيستم حرارتي يك ترموستات دارد، ترموستات روان افراد نيز تخليه فشارهاي دروني است، بنابراین باید ضمن آشنايي با  شيوه تخليه فشارهاي دروني، تنش هاي انباشته شده خود را خارج كنند.

افراد با گفت و شنود مي توانند هر رنجش و دلگيري را از خود دور كنند، به شرطي كه با فن گفت و گو و راه دفع دلخوري آشنايي كامل داشته باشند. امروزه در دنياي اقتصاد و سياست «مذاكره» موضوع مهمی تلقي مي شود، زيرا مناسبترين و سريع ترين راه حل هاست، از طريق مذاكره مي توانيم به سوء تفاهماتي كه عامل و منشأ هرگونه اختلاف اند، خاتمه دهيم، افراد هنگام گفت و گو اطلاعات لازم را در اختيار يكديگر قرار مي دهند و در جريان كم و كيف نظريات هم قرار مي گيرند كه نتيجه آن، آگاهي از خواسته هاي طرفين و دستيابي به راه حل عقلاني و منطق و نهايتاً برقراري تفاهم نسبي است.

 

مذاكره پديده اي نوظهور نيست كه بخواهيم آن را توضيح دهيم، ما در تمام لحظات و دقايق زندگي خود با اين امر مهم سروكار داريم، هنگامي كه با راننده تاكسي بر سر مبلغ كرايه بحث مي كنيم، زماني كه با مغازه دار در مورد خريد جنس چانه مي زنيم و يا آن گاه كه قصد خريد اتومبيلي را داريم، در حقيقت، در حال «مذاكره» هستيم. مگر صحبت طبيب با بيمار خود، گفت و گوي وكيل با موكلش و يا صحبت كارمند با مدير عامل پيرامون جريان كارها مذاكره نيست، پس چرا زن و شوهر كه از همه به هم نزديك ترند با يكديگر مذاكره نكنند؟ در زندگي زناشويي دلخوري ها، رنجشها، شكايت ها و مشاجره ها فراوان است. اگر چنين نباشد، بايد نگران بود. زيرا به يقين رابطه زن و شوهر به سردي گراييده، نسبت به هم بي اعتنا شده اند و در حالي كه از هم رنجش دارند به زندگي يكنواخت خود ادامه مي دهند، اما اگر بخواهند به بهبود رابطه شان كمك كنند بايد نحوه بهتر گفت و گو كردن را بياموزند.

 

اوايل ازدواج بیشتر زن و شوهرها كوتاه مي آيند، اغماض مي كنند، از ياد مي برند، مي بخشند و زود آشتي مي كنند. اما پس از چندي، هيچ يك كوتاه نمي آيد، اغماض نمي كند، از ياد نمي برد و نمي بخشد. همه چيز زير ذره بين مي رود، زود مي رنجند و مي رنجانند.  بعد هم  هر یک مي گويد  چرا من براي آشتي پيشقدم شوم؟

 

متأسفانه اين روند به مرحله اي مي رسد كه همسران نتيجه مي گيرند حرف زدن فايده اي ندارد. يكي مي گويد چه فايده وقتم را صرف حرف زدن با او بكنم! او كه اصلاً به حرفم گوش نمي دهد. تا حالا چند بار امتحان كرده باشم، خوب است؟ ديگري مي گويد همسرم فقط به خواسته هاي خودش فكر مي كند، خود خواه است و اصلاً فرصت حرف زدن به من نمي دهد. هر وقت خواستم با او حرف بزنم فقط خودش گفته و خودش شنيده، من حتي يك كلمه هم نتوانسته ام حرف بزنم. وقتي كار به اينجا مي كشد، زن و شوهر ديگر دور گفت و گوي مستقيم را خط مي كشند، اما زندگي مشترك همچنان ادامه دارد. ناگزير براي شناخت طرف مقابل و خواسته هاي او به حدس و گمان متوسل مي شوند. مشخص است اين شناخت نمي تواند دروني و عميق باشد. رنجش ها هم مزيد بر علت مي شود و كار به گوشه و كنايه مي كشد. به اين ترتيب روز به روز رابطه وخيمتر مي شود. همسر رنجيده مي كوشد حقانيت خود را ثابت كند و معتقد است رفتاري غير منصفانه و دور از عدالتي با او شده است. مرد رنجيده خاطر به تدريج زمام رفتار خويش را از دست مي دهد. اگر او قدمي براي رفع رنجش خود برندارد، مدام بر ميزان آن افزوده مي شود و كار به قهر مي كشد. در تمام مراحل مذكور، هم صحبت شدن مي توانست درهاي آشتي را بگشايد. گاه خجولي باعث مي شود براي رفع دلخوري قدم پيش نگذارند. گاه از واقعيت فرار و مشكل را رها مي كنند. گاهي هم به طور حيرت آوري مايل هستند ديگران را شبيه خود كنند. در حقيقت، به اين دليل كه خودشان  تأييد شوند. در حالي كه معلوم نيست مثل خود شدن درست باشد. از طرفی، از كجا معلوم همه چيز تغيير كند و شرايط زندگي بهتر شود؟

 

بنابراین همسران بايد دست از خودخواهي بردارند. آنها بايد بپذيرند رابطه اي معقول و موردپسند است كه بر حس احترام به عقيده و گفتار طرف مقابل استوار باشد. افراد باید همسرشان را همان طور كه هست قبول كنند. لازمه اينكه یک همسر به خواسته هاي منطقي همسرش توجه كند این است که به خواسته طرف مقابلش احترام بگذارد و به شيوه پسنديده اي با او حرف بزند. اگر همسران با هم صحبت نكنند، از كجا بدانند چه خواسته اي از هم دارند. كساني كه معتقدند از گفت و گو نتیجه ای نگرفته اند، بايد بدانند با شيوه سخن گفتن آشنايي كافي نداشته اند. هر جنگي، سرانجام با مذاكره حل و فصل شده است. جنگ خانوادگي نيز پايان پذير است و با گفت و گو فاصله ها و دلسردي ها از بين مي رود. البته هر گفت و گويي آدابي دارد كه اگر به همه نكاتش توجه شود، پاياني خوش خواهد داشت اما اگر با پيش بيني و سياست از قبل تعيين نشده اقدام به شكوه و شكايت كنيم، چه بسا وضع از آنچه هست، بدتر شود. توصیه های زير راهکار يك گله گزاري خوب را برایتان شرح مي دهد، تا بتوانید اين مرحله حساس را به خوبی پشت سر بگذاريد.

 

چگونه به همسرمان بگوییم که از او دلخوریم؟

 ۱– يكي از پيش شرط هاي گفت و گو، رعايت انصاف و منطق است. براي اينكه اين موضوع را به اثبات برسانيد، سعي كنيد طرف مقابل را درك كنيد. اگر مي خواهيد او را به خوبي درك كنيد، بايد خودتان را جاي او بگذاريد، با اين کار بهتر مي توانيد به مشكلات او پی ببريد.

 ۲- پيش از آنكه دلخوري خود را با همسرتان درميان بگذاريد، ابتدا عين آن را روي كاغذ بنويسيد. به اين ترتيب سهم خود را در پيشامد مربوط بهتر خواهيد ديد. از سوي ديگر، نوشتن ماجرا از ابتدا تا انتها باعث آرامش نسبي شما مي شود و در عين حال، با يادآوري ماجرا به علت هاي آن نيز بهتر واقف مي شويد.

 ۳- پيش از گفت و گو با همسرتان هرگز موضوع را با ديگران مطرح نكنيد. زيرا ممكن است گفته هاي شما را وارونه يا با شاخ و برگ به او تحويل دهند و وي را عليه شما بشورانند.

 ۴- در ابتداي صحبت، تأكيد كنيد قصد شما از مطرح كردن رنجش، رسيدن به حسن تفاهم است. زيرا قهرهاي طولاني و جدال، بيهوده است و راه به جايي نمي برد.

 ۵ – پيشاپيش يادآوري كنيد شايد اصل ماجرا يك سوء تفاهم باشد و قصدتان از صحبت رفع آن است. مكرراً يادآور شويد در پي حل مشكلات فيمابين هستيد و نه امتيازاتي كه از اين راه به دست مي آوريد.

 ۶ – سعي كنيد از نكات مثبت كارهاي اخير او يا آنچه از او پسنديده ايد، ذكري به ميان بياوريد تا فضاي مذاكره صميمي شود. انتقادهاي پي در پي، مچ گيري هاي دائمي و محكوم كردن هاي معمول، روحيه طرف را خراب مي كند، به او ثابت نكنيد كه او هميشه اشتباه مي كرده و شما بخشنده بوده ايد. از راه تشويق بهتر مي توانيد در ديگران تغيير ایجاد کنید.

 ۷ – تأكيد كنيد ممكن است مقصر اين ماجرا خودتان باشيد. بنابراين محض رفع دلخوري اقدام به صحبت كرده ايد. اگر تقصيري داشته ايد، حتماً آن را به زبان بياوريد و از همسرتان پوزش بخواهيد. اين كارتان جوّ گفت و گو را بهبود مي بخشد و همسرتان فكر نمي كند محاكمه اي در كار است. در ضمن او نيز به نوبه خود آماده پذيرفتن اشتباهاتش مي شود.

 ۸ – ضمن حل مسائل سعي كنيد حرف هايتان را با زخم زبان، كنايه، تحقير، تمسخر و تخطئه بيان نكنيد، زيرا وضع از آنچه هست، بدتر مي شود. يك گفت و گوي خوب از تهديد، ارعاب و حمله به دور است. به عبارتی، شخصيت طرف مقابل را درهم نشكنيد. او را زير سؤال نبريد و اگر چنين كرديد، بايد بدانيد ديگر هيچ اميدي به ادامۀ مذاكره و در نهایت سازش و مصالحه نخواهد بود.

 ۹– هرگز همسرتان را با ديگران مقايسه نكنيد و مزاياي آنها را به رخش نكشيد. اگر مي خواهيد مقايسه اي در كار باشد، سعي كنيد او را با خودش يعني خطاي احتمالي او را با رفتار خوب خودش در موقعيتي ديگر مقايسه كنيد.

۱٠- از دلخوري ها و رنجش هاي كوچك شروع كنيد و از گذشته هاي دور ياد نكنيد. پس از رفع دلخوري، او را وادار نكنيد به گناهش اعتراف كند و از شما عذر بخواهد. اين کار غرورش را مي شكند و او را جری خواهد كرد.

 ۱۱– از يكدندگي و لجاجت بپرهيزيد. اگر موردي در آن جلسه حل نشد، گفت و گو را به بعد موكول كنيد و به همسرتان بگوييد، چطور است بقيه حرف هايمان را وقت ديگري بزنيم.

 ۱۲- با لحني مهربان و دوستانه صحبت كنيد. تمام مدت گفت و گو مواظب باشيد خشمگين نشويد. عصبانيت هنگام مذاكره نه تنها شما را شخصي بي منطق و غير منصف جلوه مي دهد، بلكه مانعي بر سر راه خواسته هايتان فراهم مي کند. همچنين اگر احساس كرديد طرف صحبت شما خشمگين است به او فرصت دهيد اين انرژي مخرب را تخليه كند و همه حرف هايش را بزند و به آرامش برسد. پس از ايجاد فضايي آرام، مذاكره روند واقعي خود را پيدا مي كند. شايان ذكر است تخليه تنش هاي عصبي منجر به تخليه اطلاعاتي مي شود و شرايط را براي برقراري تفاهمي تمام عيار آماده مي سازد.

 ۱۳– هنگامي كه طرف مذاكره در مورد مطلبي توضيح مي دهد، همه حواس خود را متوجه او کنید و با اين رفتار خود ثابت كنيد او نيز داراي حق و حقوقي است. رعايت اين امر مهم علاوه بر اینکه شما را به همكاري بيشتر تشويق و ترغيب مي كند، باعث واكنش مشابهي نيز از جانب شخص مقابل مي شود.

 ۱۴– به جاي ثابت كردن «اشتباهات» و «خطاكاري هاي» طرف صحبت، بيشتر پيرامون حل مشكلات فيمابين گفت و گو كنيد و مطمئن باشيد با اين شيوه جريان مذاكره را به مسيري مطلوب هدايت خواهيد كرد. پايه و شرط اصلي يك مذاكره سالم، بحث و تلاش براي دستيابي به نتيجه صلح آميز است. اصرار بر خطاها و اشتباهات طرف مقابل نه تنها هيچ كمكي به حل موضوع مورد اختلاف نمي كند بلكه روابط فيمابين را از آنچه كه هست تيره تر خواهد کرد. اگر هنگام گفت و گو همسرتان خواست حرفي بزند، مانع او نشويد و سراپا گوش باشيد. فرصت دهيد اظهار نظر كند. با اين رفتارتان ثابت مي كنيد او نيز حق و حقوقي دارد. از طرفي، همسر شما با حرف زدن تخليه رواني مي شود. وقتي گفته هايش تمام شد، آرامش و راحتي زيادي احساس خواهد كرد و پيش خود خواهد گفت من هم حرفم را زدم. به اين ترتيب امكان آشتي و رسيدن به تفاهم مطلق فراهم مي شود.

 15– به هر شكل كه مي توانيد رفع دلخوري را جشن بگيريد. با هديه دادن شاخه گلي يا هر کادوی جزئي مورد نياز طرف مقابل. خانم مي تواند از هنر آشپزي بهره بگيرد و كيك يا شيريني بپزد. آقا مي تواند دعوت به عصرانه يا شامي در بيرون كند و ... به اين ترتيب به صلحي نسبتاً طولاني مي رسيد. آشتي هاي اجباري كه ناشي از آمدن میهمان و پادرمياني دوستان و فاميل یا تمايل جنسي و اتفاقي مهم است، بنياني سست دارد زيرا ريشه اختلاف ها همچنان ناشناخته و دست نخورده باقي مانده و روش آتي برخورد هم مشخص نشده است، بنابراین ناگزير همه چيز دوباره به شكل نخست خود برمي گردد.

 

 

مصاحبه دکتر با هفته نامه سلامت

شماره 578 شنبه 12 تیر 95