پیش از جدا شدن بخوانید!

مصاحبه هفته نامه سلامت با دکتر کیهان نیا:

 

6 نکته در باره طلاق توافقی

 

هفته پیش در خبرها آمده بود که پرونده های مربوط به طلاق توافقی، پرتکرارترین پرونده های دادگاه های خانواده است. متأسفانه این روزها اسم طلاق توافقی زیاد شنیده می شود و صفحات آگهی برخی روزنامه ها را که ورق می زنیم، می بینیم پر شده است از آگهی های مشاوره های حقوقی و طلاق توافقی که با وکالت دادن بدون حضور در دادگاه انجام می شود. آنقدر راحت از طلاق حرف می زنند که انگار نه انگار طلاق حلالی است که عرش خدا را به لرزه می اندازد. شاید بتوان گفت طلاق توافقی راه حلی برای عشق های شتاب زده و خام است که مثل حبابی می ترکند، ولی آیا همین راه حل هم نوشداروی هر رابطه ای است؟ طلاق توافقی یکی از بحران های نسبتاً نوظهور خانواده های ایرانی و از آسیب های اجتماعی رو به گسترش است، در حالی که در گذشته حساسیت های زیادی در مورد طلاق وجود داشت که باعث می شد حکم طلاق صادر نشود، اما امروز به راحتی حکم طلاق توافقی صادر می شود و به همین دلیل شاهد افزایش طلاق های توافقی در جامعه هستیم.

 

منظور از طلاق توافقی چیست؟

طلاق توافقی، طلاقی است که زن و شوهر در مورد مسائل مالی و غیرمالی آن توافق می‌کنند. یعنی همسران با توافق در مورد حق و حقوق خود یا گذشتن از آن از قبیل : مهریه؛ حضانت و ملاقات فرزند؛ جهیزیه؛ نفقه و ... به راحتی به دادگاه مراجعه می کنند و پس از مدت کوتاهی به صورت توافقی از هم جدا شوند.

هنگامی که دادخواست طلاق توافقی در دادگاه مطرح شود، زن و شوهر به مراکز مشاوره معرفی می‌شوند. بر اساس قانون «حمایت از خانوادة جدید»، زن و شوهر می‌توانند از ابتدا دادخواست را در مراکز مشاوره مطرح کنند. مدارک لازم  برای طلاق توافقی یا گواهی عدم امکان سازش فقط و فقط امضای وکالت نامه از طرف همسران و کپی شناسنامه و سند ازدواج و همچنین برای خانم برگه تست عدم بارداری است.

 

در طلاق توافقی چه نکته هایی باید در نظر گرفته شود؟

یکی از آسان‌ترین راه‌های طلاق، طلاق توافقی است و به طور معمول در دادگاه‌ها زمان رسیدگی به این‌گونه دعاوی بسیار کمتر از طلاقی است که زن و شوهر اختلاف دارند.

طلاق توافقی مصداق بارز رعایت قاعده «امساک به معروف یا تصریح به احسان» است؛ یعنی اینکه یا باید به صورت عرف و معمول زندگی عادی را ادامه داد، در غیر این صورت همسران  بدون ایجاد زحمت و مزاحمتی برای یکدیگر از هم جدا شوند.

اما برای همین طلاق هم باید قبل‌تر پیش‌بینی‌های لازم انجام شود  وگرنه ممکن است زن و شوهر برای طلاق توافق داشته باشند، ولی روی شرایط آن توافق نکرده باشند، بنابراین پیش از رفتن به دادگاه باید روی شرایطی که در زیر می‌آید، توافق شود:

1. شیوه پرداخت مهریه

آیا زن مهر را بخشیده است یا بخشی از آن را می‌بخشد؟ آیا مهر را می‌خواهد دریافت کند یا دریافت کرده است؟ آیا قرار است مهر را قسطی دریافت کند یا یک‌جا آن را دریافت می‌کند؟ اگر مهریه را بذل کرده ، آیا مرد هم قبول بذل یعنی بخشیدن مهر را قبول کرده است؟ آیا زن و شوهر روی یکی از موارد بالا که توافق شده، توافق‌نامه‌ای تنظیم کرده‌ و به طور احتمالی این توافق را در دفتر اسناد رسمی تنظیم کرده‌اند یا توافق‌نامة خود را به دفتر اسناد رسمی برده و درستی امضای خود را تصدیق کرده‌اند یا خیر؟ و اگر این کارها را نکرده‌اند، باید هر دو در دادگاه حاضر شوند و متن توافق‌نامه را در دادگاه تأیید کنند.

2. جهیزیه

زن باید ابتدا جهیزیة خود را دریافت و سپس زیر توافق‌نامه برای طلاق توافقی را امضا کند و اگر جهیزیه را دریافت نکرده، باید ترتیب دریافت آن با ضمانت اجرا مشخص شود.

اگر زن صورت امضا شدة جهیزیة خود را نداشته باشد، کار از هر نظر خراب می‌شود و تنها راه‌حلی که باقی می‌ماند، این است که برای تک تک آنها کاغذ خرید داشته باشد و برای آن دسته از وسایلش که کاغذ خرید مشخص ندارند، به ندرت می‌توان اقدامی کرد. در هر صورت برای این‌که نقل و انتقال جهیزیه برای شما آسان شود و احتمالاً دچار مشکلی نشوید، به طور حتم با یکی از وکلای دادگستری مشورتی کنید. این مشورت برای شما خرجی ندارد، ولی از بسیاری از اشتباه‌های شما جلوگیری می‌کند. البته دریافت جهیزیه با شکایت به مراجع قانونی نیازی به حضور و وجود وکیل دادگستری ندارد، اما حضور وکیل کار را آسان‌تر می‌کند.

3. نفقه

باید بررسی شود که نفقة گذشته و پرداخت نشده و نفقة زمان عده پرداخت شده یا خیر. یا این‌که زن نفقة خود را بخشیده است.

4. اجرت المثل

آیا زن در مقابل قبول طلاق توافقی، اجرت‌‌المثل زندگی زناشویی خود را دریافت کرده یا آن را به مرد می‌بخشد؟ باید مشخص شود که زن در این مورد ادعایی دارد یا نه. در بسیاری از موارد مرد به زن قول می‌دهد در ازای توافق برای طلاق، فلان مبلغ یا فلان ملک را می‌دهم. همة اینها باید در توافق‌نامة جداگانه‌ای آورده شوند؛ به خصوص اگر مرد پیش‌تر درخواست طلاق کرده باشد و روی همان درخواست زن و مرد به توافق رسیده باشند، زن می‌تواند درخواست اجرت‌المثل کند.

مبنای اجرت‌المثل بر اساس سه عامل تعیین می‌شود: کارهایی که زن در خانه کرده است، سنواتی که با هم زندگی کرده‌اند و وُسع مالی مرد. با توجه به این سه عامل، دادگاه مبلغی را به عنوان اجرت‌المثل به زن می‌دهد.

5. حضانت فرزندان

یکی از اساسی‌ترین ارکان طلاق توافقی، تعیین تکلیف فرزندان است؛ اینکه چه کسی بچه‌ها را نگهداری کند و کسی که بچه‌ها را نگهداری می‌کند، خودش متکفل هزینه‌های آنهاست. یا اگر زن آنها را نگه می‌دارد، چه کسی هزینه‌ها را می‌پردازد و برای هر بچه چه اندازه؟ همین‌طور شهریة مدرسه و دیگر هزینه‌های ضروری نیز باید تعیین تکلیف شوند.

لازم به توضیح است که در حضانت باید هم از جسم فرزند مراقبت شود و هم تربیت اخلاقی و آموزش مناسب با شرایط او انجام گیرد.

اگر حضانت فرزند با پدر باشد، نباید مانع از ملاقات او با مادر و بستگان مادری شد و برعکس. در مواردی که حضانت فرزند با مادر است، ازدواج مادر می‌تواند یکی از دلایل «سلب حضانت» باشد.

6. حق سرپرستی

ممکن است زنی فکر کند چون حضانت بر عهدة اوست، بچه‌ها مال او هستند و فقط حق دیدار با پدرشان را دارند. اگر زن چنین فکر می‌کند، در اشتباه است؛ زیرا حضانت با سرپرستی تفاوت دارد. اگر قرار است بچه‌ها متعلق به شما باشند، باید این مورد را در دادگاه عنوان کنید تا ثبت شود، زیرا هرگاه مرد بخواهد، می‌تواند بچه‌ها را از مادر بگیرد. این‌که می‌گویند دختر و پسر تا هفت سال باید با مادر زندگی کنند، بایدی وجود ندارد و تنها این است که برای حضانت، مادر اولویت دارد. به طور معمول توصیه می‌شود که بچه‌ها پیش مادر باشند، زیرا بچه‌ها از طریق پدر یتیم نمی‌شوند. یادتان باشد دختر که به سمت بلوغ می‌رود به مادر نیاز دارد. درست است که شرع و قانون می‌گوید فرزند باید پیش پدر باشد، اما اگر مادر صالح باشد و به معیشت فرزندان توجه کند و برای آنها وقت بگذارد، چون مهربان‌تر است و بار عاطفه‌ها را بر دوش می‌کشد، بهتر می‌تواند به آنها رسیدگی کند. البته مواردی هم هست که زن صلاحیت ندارد و پدر صالح‌تر است و توانایی بیشتری برای سرپرستی فرزندان دارد.

 

چرا آمار طلاق توافقی در ایران افزایش یافته است؟

بیشتر افرادی که به طلاق توافقی روی می آورند همسران جوان و اکثراً بدون فرزند هستند. همچنین زن و شوهری که عاشقانه ازدواج کرده و بعد از مدت کوتاهی که عشقشان سرد شده تازه متوجه شده اند که تفاوت های بنیادی با هم دارند و قادر به ادامه زندگی نیستند. عده ای هم هنوز وارد زندگی مشترک نشده اند و زودتر از آن که طعم زن و شوهر بودن را بچشند راهی دادگاه می شوند و درخواست طلاق می کنند. عده ای هم فقط بری اینکه زودتر و بی سر و صداتر از هم جدا شوند، طلاق توافقی را انتخاب می کنند.

در باره راهکار اصلی در کاهش طلاق باید بگویم مشاوره می تواند در تمام مراحل زندگی راهگشا باشد و حتی مشاوران در دادگاه های خانواده می توانند با راهنمایی مانع از طلاق شوند.

تجربه نشان داده بسیاری از همسران طی مراحل دادرسی و جلسات دادگاه از طلاق پشیمان می شوند و به زندگی مشترک خود ادامه می دهند اما این امکان در طلاق توافقی وجود ندارد و طلاق شتابزده نیز معمولاً منجر به پشیمانی همسران و رجوع می شود.

زن و شوهرانی که با تصمیم عجولانه و شتابزده، طلاق توافقی را به عنوان کوتاه ترین راه انتخاب می کنند، زندگی زناشویی را با دعواهای کودکانه و قهر و آشتی های دوران بچگی اشتباه می گیرند و گویی برای قهر و تنبیه طرف مقابل طلاق را به عنوان راه حل انتخاب می کنند و بعد از مدتی که عصبانیت ها فرو نشست و طرف مقابل به اندازه کافی تنبیه شد، به یکدیگر رجوع و ازدواج می کنند. برای عده ای هم هیچگاه امکان بازگشت فراهم نمی شود و تا آخر عمر در این حسرت می سوزند که کاش طلاق نمی گرفتم!

طلاق فقط و فقط یک راه حل است برای زندگی ها و رابطه هایی که به کلی به بن بست رسیده اند و امکان ادامه آن به هیچ وجه وجود ندارد. طلاق راه میانبری برای رسیدن به خواسته ها و تحت فشار قرار دادن طرفین نیست. شاید اگر به مفهوم طلاق و مذمت آن در نزد خداوند بیشتر پرداخته می شد، این روزها شاهد افزایش آمار طلاق های غیر ضروری نبودیم.

 

 

شماره 581 هفته نامه سلامت

شنبه 2 مرداد 95